Kwaliteit toets

Hieronder worden de belangrijkste resultaten uit recent Nederlands onderzoek besproken wanneer het gaat om de kwaliteit van toetsen, veelal tentamens.

Beoordelingsniveau
Het belang van de kwaliteit van tentamens op het onderwijsrendement komt aan de orde in het onderzoek van Meerum Terwogt-Kouwenhoven (1990). Het blijkt dat de verwerkingsstrategie die studenten hanteren geen factor van betekenis is voor goede tentamenresultaten. Studenten die informatie diep en complex verwerken presteren niet anders dan studenten die oppervlakkig verwerken. Meerum Terwogt-Kouwenhoven verklaart dit onder meer met het karakter van toetsing die gericht zijn op kennisoverdracht. Het ontbreken van een goede beoordeling wordt bevestigd door het recentere onderzoek van Bruinsma (2003). Zij wijst erop dat de mate van diepteverwerking door studenten een negatieve relatie heeft met hun studievoortgang terwijl juist een positieve relatie te verwachten valt en wenselijk is (zie ook inzet van studenten).  Verder laat zij zien dat de ervaren kwaliteit van een beoordeling door studenten een belangrijke indicator is voor hun studievoortgang. Als studenten weten wat ze kunnen verwachten tijdens het tentamen, tentamens een goede weerspiegeling zijn van de cursus en er voldoende tijd is gereserveerd voor het tentamen, is er een hogere studievoortgang.

Kwaliteitskenmerken
Een ander belangwekkend onderzoek in dit licht, is dat van Cohen-Schotanus (1994) (1995) bij 46 cursussen van de studie Geneeskunde over zes jaar tijd. Zij laat in haar onderzoek zien dat de kwaliteit van de tentamens vaak niet goed blijkt te zijn. Het blijkt dat de gemiddelde tentamenresultaten niet te verklaren zijn door de inspanningen (collegebezoek, tentamenvoorbereiding) van studenten. Aan sommige cursussen besteden studenten weliswaar meer tijd dan aan andere vakken maar de inspanning van studenten over de jaren zijn voor een vak redelijk stabiel. De tentamenresultaten daarentegen variëren nogal. Dat de moeilijkheid van het vak ook geen verklaring kan bieden blijkt omdat, over de jaren heen, het niet steeds dezelfde vakken zijn die goed of slecht gemaakt worden. Cohen-Schotanus concludeert dat niet alleen studenten die de stof niet beheersen zakken, ook studenten die de stof wel beheersen zakken nogal eens voor tentamens. De tentamens variëren in kwaliteit en leiden ten onrechte tot studievertraging bij studenten. De geringe kwaliteit komt tot uiting in te gedetailleerde tentamenvragen, een onduidelijke stofomschrijving, onnauwkeurige formuleringen of vragen die niet van toepassing zijn op de leerstof. Zij analyseerde 15 tentamens op kwaliteit. Hiervan blijken er 12 niet aan de gangbare kwaliteitseisen te voldoen. Deze schieten vooral redactioneel tekort. Bij vier ervan kunnen na analyse en een herziene berekening achteraf, aanzienlijk meer studenten slagen (van 5% naar 20% meer voldoenden). Bij twee tentamens blijkt het slaagpercentage na correctie van slechte items te stijgen van respectievelijk 27% naar 65% en van 3% naar 97%. Cohen-Schotanus bereikt deze opzienbarende resultaten door de slechte items uit het tentamen te halen en de cesuur te wijzigen. Zij gaat hierbij uit van de zogenaamde 70%-regel: bij goed onderwijs en bij een naar behoren voorbereiding van de studenten moet minstens 70% van de studenten het tentamen halen.

Voorbeelden van good practices toetsing.

Checklist: kwaliteit schriftelijke toetsing.

Literatuur
Bruinsma, M. (2003) Effectiveness of higher education : factors that determine outcomes of university education. Groningen: GION, Rijksuniversiteit Groningen. Academisch proefschrift.
Cohen-Schotanus, J. (1994). Effecten van curriculumveranderingen. Studiewaardering, studeergedrag, kennis, studiedoorstroom in een veranderend medisch curriculum. Rijksuniversiteit Groningen. Academisch proefschrift.
Cohen-Schotanus, Janke (1995). Studieduur en de kwaliteit van tentamens. Onderzoek van Onderwijs, 24, 26-28.
Cohen-Schotanus, Janke (1995). De praktijk van de compensatie. Onderzoek van Onderwijs, 24, 60-62.
Meerum Terwogt-Kouwenhoven, K. (1990). Niet gewogen, toch te licht bevonden. Analyse van de rendementsproblematiek aan de universiteit. Kampen, Mondias. Academisch proefschrift.

One Thought on “Kwaliteit toets

  1. Pingback: checklist Tentamen- en toetsbeleid « Studiesucces

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *