Activerend onderwijs

Activerend onderwijs wordt genoemd als een  element dat bijdraagt aan studiesucces (zie onder punt 2 Inspirerend onderwijs) en aan verhoging van de studievaardigheden.

Maar, wat moeten we verstaan onder ‘activerend onderwijs’ ?

Van Dale geeft als synoniemen: ‘Actief maken, aansporen’.

Charisma van de docent alleen is niet voldoende. Als we ‘activerend’ letterlijk nemen, dan betekent  het dat de studenten een duwtje moeten krijgen waardoor ze iets gaan doen (denken, handelen). Mazur beschrijft hoe hij ontdekte dat zijn studenten alleen maar informatie opnamen tijdens zijn colleges en concludeert uit zijn bevindingen dat zijn manier van lesgeven niet in orde was. Hij paste zijn onderwijs aan (Peer Instruction, which involves students in their own learning during lecture and focuses their attention on underlying concepts) en behaalde hiermee betere resultaten. Ook Wieman heeft tips voor het aanpassen van het onderwijs gericht op de bèta-vakken.

Wat kan je verder nog doen om een hoorcollege zo in te richten dat de studenten ook werkelijk worden aangespoord om actief bezig te zijn? Valcke geeft hiervoor een aantal oorzaken en suggesties om het hoorcollege anders aan te pakken. En ook Corrie Haan heeft een aantal handreikingen die bij kunnen dragen aan een beter hoorcollege.

Een aanpak die wat breder is gekozen wordt gebruikt op de Vrije Universiteit te Amsterdam. Daar werkt Beishuizen met Communities of Learning waar de academische en sociale integratie van studenten een belangrijk doel is. Het activerende element zit hier in de gekozen manier van werken, waarbij studenten beseffen dat ze werkelijk iets te melden hebben.

Hierboven wordt de toon voor een deel bepaald door de nadruk op het activerende hoorcollege. Dat wordt door docenten ook meestal als lastig ervaren. Maar veel van de genoemde activiteiten en handreikingen zijn zeker ook te gebruiken in anders situaties.

Op managementniveau (curriculumniveau) is het ook mogelijk om maatregelen te nemen die tot gevolg hebben dat de studenten het gevoel hebben een duwtje in de rug te krijgen. De taskforce studiesucces van de universiteit Leiden heeft ook expliciet aangegeven dat het onderwijs sterk activerend moet zijn en suggereert o.a dat  tussentoetsen voor de studenten activerend zou werken en zo de studenten dus langer aan de bal houden. De rector van de Erasmusuniversiteit stelt een aantal maatregelen voor op curriculum en managementniveau, waaronder het invoeren van een jaarklassensysteem met activerend onderwijs en weinig herkansingen. De activering wordt in een dergelijke visie ontleend aan druk van buitenaf. Activerend onderwijs wordt ook gezien als een mogelijke maatregel om het aantal langstudeerders terug te dringen en de consequentie is dat de docenten hun vaardigheden meer op dit gebied moeten richten en versterken.

auteur: dr. C.G. Groot